خانه در اقلیم های مختلف

داخلی
اردیبهشت ۱۰, ۱۳۹۸
بازدید : 313 بازدید

 خانه در اقلیم گرم وخشک

خانه در اقلیم های مختلف اینگونه توصیف می شود….نواحی فلات مرکزی ایران دارای اب و هوای گرم و خشک می باشد.میزان بارندگی کم واختلاف دمای شب و روز زیاد است.تاملی اندک در معماری خانه های سنتی این ناحیه را نشان میدهد،که ان ها در کلیت طرح باهم اشتراک دارند.

خانه در اقلیم گرم وخشک دارای پلان های متراکم و درونگرا بوده و رو به حیاط مرکزی داشته اند.این خانه ها همه زیبایی هایشان را به اهل خانه نشان می دادند.دیوار های بلند بیرونی خانه ها،کم تزیین و ساده بوده است.تنها ورودی خانه با تو رفتگی و تزیین ،خود را نسبت به بقیه دیوار های خارجی مشخص می کرده است.

فضای هشتی که بعد از ورود به خانه در اقلیم گرم وخشک قرار میگرفته ،دید نامحرم به فضای درونی را می بسته ،به گونه ای که حتی با باز بودن در خانه ،دید به باغ درونی و حیاط خانه غیر ممکن بوده است.این ویژگی اصل مهم محرمیت ،درونگرایی و عدم اشراف را بیان می کرده که از زمان قبل اسلام مورد توجه بوده است.

حیاط بیرونی

دالان متصل به هشتی شخص را به حیاط می رسانده است دربعضی از خانه ها در اقلیم گرم وخشک علاوه برحیاط اندرونی که محل زندگی اهالی خانه بوده ،حیاطی نیز به عنوان حیاط بیرونی داشته،که فضاهای اطراف ان برای پذیرایی از مهمانان مرد خانه در نظر گرفته میشده است.این دو حیاط نیز به هم دید نداشتند.

حیاط چون خوان نعمت بوده ،که فضا های دیگر همه به دور ان می نشستند.هوا،اب،نور،سایه ،سبزه و اسمان نعمت های این باغ درونی بوده است.

نظم هندسی در همه بخش های خانه در اقلیم گرم و خشک از کل تا جزءدیده می شد.این هندسه،علاوه برا انکه ساختار کل طرح را مشخص می کرد.،تک تک اجزای ان را شکل می داد ،وفضاهای مختلف را به نسبت اهمیت در جاهای متفاوت قرار داده و ارتباطتشان را با سایر فضاها معین می ساخت.

خصوصیات طرح کلی خانه ها

از دیگر خصوصیات طرح کلی خانه ها،همسازی معماری ان ها با اقلیم منطقه است.که نمونه هایی از سازگاری هادر زیر اورده شده است.

۱-ایجاد حیاط های عمیق و پر سایه در میان بنا

۲-قرار دادن حوض وباغچه در حیاط

۳-در امیختن واتصال فضاهای زندگی با فضاهای باز و قرارگیری درها وپنجره هارو به حیاط مرکزی

۴-اهمیت بخشیدن به ایوان ها،رواق ها وفضاهای نیمه باز درخانه،که اغلب به مهمترین فضاهای خانه بدل می شده است

۵-ساختن انواع بادگیر ها،سایه بان ها و قرار دادن در ها و پنجره ها در عمق دیوار ها

۶-استفاده از زیر زمین وخنکای ان

۷-استفاده از فرم های قوسی وگنبدی در سقف بناها

۸-ساختن جرز وسقف با ضخامت زیاد

۹-استفاده از مصالح خشت وگل

۱۰-تقسیم فضاهای سکونتی به دو بخش تابستان نشین پشت به قبله وزمستان نشین رو به قبله

تفکیک فضاها

از دیگرخصوصیات این خانه ها تفکیک فضاهای خدماتی از فضاهای زندگی دران ها می باشد.این تفکیک باعث می شود که همه فضاهای خدماتی مانندمطبخ ها،فضاهای بهداشتی،انبار ها و اصطبل هادر شرق وغرب خانه از چشم دور شوند،تا ارامش واسایش فضاهای زندگی را بر هم نزنند.

خانه دراقلیم سرد(کوهستان های غربی)

خانه در اقلیم های مختلف مانند اقلیم سرد…دو سلسه جبال البرز وزاگروس نواحی مرکزی ایران را از سواحل دریای خزر و در شمال و جلگه بین النهرین در غرب جدا میکند.این منطقه اب و هوای سرد همراه با بارش برف فراوان داشته و از اختلاف دمای زیادی بین شب و روز برخوردار است.

خانه های سنتی در اقلیم سرد نیز مانند مناطق مرکزی ایران به صورت حیاط مرکزی ساخته می شده،و درارای پلان های متراکم وفشرده بوده است .منتهی دراین جا اتاق های واقع در سمت شمال حیاط ،از سایر قسمت ها بزرک و وسیع تر بوده است.تالار واتاق اصلی نشیمن در همین قسمت واقع میشد.این مطلب با توجه به تابش مستقیم وحرارت افتاب در زمستان بوده است .

چون فصل تابستان عمدتا کوتاه و دمای هوا نسبتا معتدل است ،از سمت جنوب ساختمان کمتر استفاده می شده است.اتاق های جنوبی،شرقی و غربی جهت انبارو فضاهای خدماتی مورد استفاده قرار میگرفته و سقف های مسطح ،تیر پوش یا کم شیب و باز شو به حداقل می رسیده است .سایر ویژگی های خانه های سنتی مناطق مرکزی در این منطقه نیز رعایت می شده است.

خانه در اقلیم سرد

اقلیم سرد

سنگ ماده

به دلیل فراوانی و در دسترس بودن،سنگ ماده عمده ساختمانی مورد استفاده بوده است.گاهی اوقات اهالی ،خانه های خود را در درون سنگ ها میتراشیدند.که بهترین نمونه ان روستای کندوان در نزدیکی شهر تبریز در دامنه کوه سهند میباشد.

ارتفاع سخره ها مخروطی شکل این روستا که به ان ها ((کران))می گویند بین ۱۰تا۱۵متر است.این کران ها در امتداد رودخانه و در مسیر رودخانه و تپه های مجاور ان واقع هستند و از لحاظ اقلیمی و جهت افتاب در موقعیت بسیار خوبی قرار گرفته اند.

خانه در اقلیم معتدل و مرطوب(کرانه جنوبی دریای خزر)

خانه در اقلیم های مختلف مانند اقلیم معتدل و مربوط، این منطقه که حاشیه ی جنوبی دریای حزر می باشد ،از سرسبز ترین و پر باران ترین مناطق اقلیمی ایران است و از رطوبت نسبتا زیادی در تمامی فصول سال برخوردار است.اختلاف درجه حرارت در بین شب و روز کم بوده و پوشش وسیع گیاهی سراسر منطقه را فرا گرفته است.

به دلیل رطوبت بالا در خانه های سنتی این منطقه از کوران دو طرفه هوا حداکثر استفاده را میکردند .بام ها به صورت شیب دار ساخته می شده و ایوان ها در اطراف ساختمان به عنوان فضایی مهم درخانه مطرح میشده اند.

شکل ساختمان نیز بر خلاف اقلیم گرم وخشک که دارای حیاط مرکزی می باشد،در این منطقه به صورت برونگرا طراحی شده و دید و پنجره های خانه و حیاط اطراف خود بوده است

خانه بر روی کرسی قرار میگرفته است.شکل خانه و ساختمان ها نیز کشیده ،و به دلیل وزش باد مناسب از دریا ،در جهت شرقی -غربی احداث می شد،تا از حداکثر کوران هوا استفاده کنند.پنجره ها نیز بلند و کشیده بوده و مصالح غالب مورد استفاده در ساخت و ساز ها سبک و اغلب از چوب استفاده میشده است.

سواحل جنوبی ایران

این منطقه شامل سواحل جنوبی ایران در کنار دریای عمان و خلیج فارس می باشد .در این منطقه دما ورطوبت هوا بالا ونوسان ان در طول روز و شب کم است .تفاوت دمای هوای روی خشکی و روی دریا در این منطقه باعث به وجود امدن نسیم هایی از سوی دریا به سمت ساحل می شود .

در این منطقه درطراحی خانه های سنتی سعی میشده ،خانه ها در سایه قرار گیرند.ایوان های عریض و مرتفع هم از نفوض باران به داخل جلو گیری می کرده و هم سایه ای کامل بر روی دیوار اتاق ها ایجاد مینموده است.

درنقاط نزدیک به دریا بادگیر ها نسیم خنک دریا را به داخل خانه ها می رسانده اند.رنگ مصالح نما روشن و از جنس مصالح سبک و ارتفاع اتاق ها بلند بوده است .در نزدیک دریا که دلیل رطوبت زمین خانه بر روی کرسی یا پیلوت قرار میگرفته است.

 

5
امتیاز :
بدون رای!
دیدگاهتان را بنویسید

19 − شش =

عضویت در خبرنامه شهر معماری

تمامی اطلاعات محفوظ است!